پایداری عملکرد دانه برخی ارقام گندم نان در مناطق سرد و معتدل ایران

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

چکیده

بررسی عملکرد ژنوتیپ­ها به علت وجود اثرمتقابل ژنوتیپ×محیط، معمولاً در دامنه وسیعی از شرایط محیطی مورد آزمایش قرار می­گیرد تا اطلاعات حاصله بتواند کارایی مربوط به گزینش و معرفی ارقام را افزایش دهد. به­منظور بررسی پایداری عملکرد دانه برخی ارقام معرفی شده در طی سال­های گذشته به مناطق سرد و معتدل کشور، بیست رقم گندم نان در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، از پاییز 1388 به مدت چهار سال زراعی کشت گردید. با توجه به معنی­دار بودن اثرمتقابل ژنوتیپ در محیط، تجزیه پایداری با تمام روش­های ممکن انجام گردید تا پایدارترین و پرمحصول­ترین ارقام شناسایی گردند. نتایج حاصل از انجام روش­های مختلف تجزیه پایداری نشان داد روش­های تک متغیره تجزیه پایداری غیرپارامتری ارقام با عملکرد پایین، روش­های امی و GGE بای پلات، ارقام با پتانسیل عملکرد متوسط به بالا و گزینش همزمان ارقام با عملکرد بسیار بالا را به­عنـوان ژنوتیپ­های پایدار معرفی می­نماید. بر اساس اکثر روش­های پارامتر پایداری، رقم بهار با تیپ رشد بهاره معرفی شده در سال 1387، مهدوی با تیپ رشد فاکلداتیو آزادسازی شده در سال 1374 و در مرتبه بعدی رقم آزادی با تیپ رشد زمستانه معرفی شده در سال 1358به­ترتیب با میانگین عملکرد 27/7، 13/7 و 88/6 تن در هکتار پایدارترین و پرمحصول­ترین رقم در بین ارقام محسوب شدند و می­توان این ارقام را به­عنوان یکی از والدین تلاقی­ها، در برنامه­های به­نژادی جهت تولید ارقام پرمحصول و پایدار استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Srain Yield Stability of some Bread Wheat Cultivars Introduced in Moderate and Cold Area of Iran

نویسنده [English]

  • Alireza Tarinejad
Associate Prof, Faculty of Agriculture, Department of Agriculture Biotechnology, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Due to genotype×environmental interaction, seed yields of genotypes are usually evaluated in broad range of environmental conditions to obtain efficient information concering cultivar selection and introduction. For this purpose, an experiment was conducted based on RCBD with three replications, using 20 bread wheat cultivars to study seed yield stability of cultivars introduced during the past several years to cold, and moderate areas of Iran. This experiment was carried out at the Agriculture Research Station of Islamic Azad University, Tabriz branch during 2009-2012, for 4 years. Because of significant genotype×environmental interaction, stability analysis was performed by all possible methods to obtain stable and high potential cultivars. The result of stability analysis showed non parametric, AMMI, GGE biplot and simultaneous selection stability methods introduce lower, high, and higher yielding cultivars to be stable. On basis of all stability methods, Bahar (spring type introduced in 2008), Mahdavi (facultative type released in 1995), and Azadi cultivar (winter type introduced in 1989) respectively with 7.27, 7.13 and 6.88 (t/ha grain yield) were stable and were highly potential cultivars among other cultivars. These cultivars could be introduced to researchers as stable cultivars to be used as parental ones in breeding programs for production of highly stable and seed yielding lines.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Equivalence Rick
  • Shukla σ2
  • Stability Analysis
  • Wheat
  • Akcura, M., Y. Kaya, S. Taner, and R. Ayranici. 2006. Parametric stability analysis for grain yield of durum wheat. Plant Soil Environment. 52: 254-261.
  • Alizade, B., and A. Tarinejad. 2010. Application of MSTAT-C software in statistical analysis. Stoude press, Tabriz, Iran. 272p. (In Persian).
  • Amiri-Gangchin, A. 1996. Study of adaptability and stability of durum wheat varieties in tropical and sub-tropical dry land areas. Seed and Plant Journal. 12: 42-48. (In Persian).
  • Askarinia, P., G. Saeidi, and A. Rezai. 2009. Pattern analysis of genotype × field environments interaction for grain yield in wheat using AMMI method. Electronic Journal of Crop Production. 2 (2): 75-90
  • Eberhart, S. A., and W.A. Russell. 1966. Stability parameters for comparing varieties. Crop Science. 6: 36-40.
  • Flores, F., M.T. Moreno, and J.I. Cubero. 1998. A comparison of univariate and multivariate methods to  analyse G×E interaction. Field Crops Research. 56: 271-286.
  • Gabriel, K. R. 1971. The biplot graphic display of matrices with application to principal component analysis. Biometrika. 58: 453–467.
  • Gauch, H.G., and R.W. Zobel. 1997. Identifying mega-environments and targeting genotypes. Crop Science. 37:311–326.
  • Kang, M.S. 1993.Simultaneous selection for yield and stability in crop performance trials: consequences for growers. Agronomy Journal. 85:754-757.
  • Karadavut, U., C. Palta, Z. Kavur maci, and Y. Block. 2010. Some grain yield parameters of multi-environmental trials in faba bean (Vicia faba) genotypes. International Journal of Agricultural Research. 12(2):217-220.
  • Kebriyai, A., A. Yazdansepas, S. Keshavarz, M.R. Bihamta, and T. Najafi Mirak. 2007. Stability of grain yield in promising winter and facultative wheat (Triticum aestivum L.) lines. Iranian Journal of Crop Sciences. 9(3): 225-236. (In Persian).
  • Kurt Polat1, P.O., E.A., Cifci1, and K. Yagdı1. 2016. Stability performance of bread wheat (Triticum aestivum L.) lines. Journal of Agricultural Science and Technology. 18: 553-560. 
  • Lalbachan, V. 1994. Analysis of genotype – environment interactions for yield in  irrigated rice. College Laguna. Philipine.
  • Omidi Tabrizi, A.H., M. Ahmadi, M. Shahsavari, and S. Karimi. 2000. Study on oil and grain yield stability of several winter cultivars and lines of safflower. Seed and Plant Improvement Journal. 16(2): 130-145. (In Persian).
  • Pinthus, M.J. 1973. Estimate of genotypic value: A proposed method. Euphytica. 22: 121-123.
  • Rommer, T.H. 1947. Sind die ertragreicheren sorten ertragssicherer? DGL-Kitt 32: 87-89.
  • Roustayi, M., D. Sadegzade Ahari, H. Pashapour, M. Hassanpour Hosney. 2003. Study of adaptability and stability of grain yield of bread wheat in cold and moderate-cold dryland areas. Seed and Plant Journal. 19: 263-275. (In Persian).
  • Shukla, G. K. 1972. Some statistical aspects of partitioning genotype-environmental components of variability. Heredity. 29:383-390.
  • Sougi, H., M. Kalate Arabi, S.A.M. Abroudi. 2005. Grain yield stability analysis and investigation on traits relationship in promosing bread wheat lines in Gorgan. Research and Constitution Journal. 70: 56-62. (In Persian).
  • Tarinejad, A.R., and M.S. Abedi. 2015. Investigation on the grain yield stability of promising cold region bread wheat cultivars and lines by using different stability statistics. Journal of Crop Ecophysiology. 9(2). 275-292. (In Persian).
  • Tarinejad, A.R., A. Daryani, S. Aharizad, F. Farahvash, and H. Khanzade. 2010. Evaluation of spring bread wheat lines (Triticum aestivum L.) and their classification by using some agronomic Traits. Journal of Crop Ecophysiology. 14: 41-52. (In Persian).
  • Wricke, G. 1962. Uber ein methode zur frfassung der okmoyischen streitein fedversuchen. Zpflan Zenzuchtg. 47: 92-96.
  • Yan, W. 2002. Singular-value partitioning in biplot analysis of multienvironment trial data. Agronomy Journal. 94: 990-996.
  • Yan, W., and I. Rajcan. 2002. Biplot analysis of test sites and trait relations of soybean in Ontario. Corp Science. 42: 11-20.
  • Zobel, R.W., and H.G. Gauch. 1988. Statistical analysis of a yield trial. Agronomy Journal. 80: 388-393.