بررسی صفات زراعی و پایداری عملکرد تعدادی از ژنوتیپ‌های سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.)

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه محقق اردبیلی

2 عضو هیات علمی دانشگاه محقق اردبیل

3 مرکز تحقیقات کشاورزی اردبیل

4 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

چکیده

در پژوهش حاضر 15 ژنوتیپ سیب‌زمینی (11 کلون به همراه چهار رقم شاهد Caesar، Luca، Savalan و Agria) در سه ایستگاه تحقیقاتی اردبیل، همدان و کرج، طی دو سال زراعی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. در طول دوره رشد و بعد از برداشت تعدادی از صفات زراعی از جمله ارتفاع بوته، تعداد ساقه اصلی در بوته، وزن غده در بوته، تعداد غده در بوته، متوسط وزن غده، عملکرد غده قابل فروش و درصد ماده خشک غده اندازه‌گیری شدند. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب، اثر اصلی ژنوتیپ برای کلیه صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار به‌دست آمد. اثر متقابل سال×مکان برای کلیه صفات مورد مطالعه به جز تعداد غده در بوته و اثر متقابل ژنوتیپ×سال برای کلیه صفات مورد مطالعه به جز تعداد ساقه اصلی در بوته و درصد ماده خشک غده معنی‌دار بود. اثر متقابل ژنوتیپ×مکان برای کلیه صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار به‌دست آمد. اثر متقابل ژنوتیپ×سال×مکان برای صفات تعداد غده در بوته و ارتفاع بوته در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. کلاستربندی بر اساس کلیه صفات مورد ارزیابی، 15 ژنوتیپ سیب‌زمینی را در سه کلاستر طبقه‌بندی نمود. کلاستر اول شامل هیبریدهایG1 (کلون 75-16)، G5 (کلون 75-13) و G7(کلون 75-23) بود. درصد انحراف از میانگین کل کلاستر مذکور برای صفات عملکرد غده قابل فروش، وزن غده در بوته، تعداد غده در بوته، ارتفاع بوته و درصد ماده خشک غده مثبت برآورد شد. بر اساس نمودار چندضلعی GGL بای‌پلات نشانگر الگوی کدام-برتر-کجا، هیبرید G5 (کلون 75-13) مناسب HN (همدان) و KJ (کرج) و ژنوتیپ G1 (کلون 75-16) و G8 (رقم ساوالان) مناسب AL (اردبیل) بودند. بر اساس نتایج حاصله، هیبریدهای G5 (کلون 75-13)، G7 (کلون 75-23) و G1 (کلون 75-16) نزدیک‌ترین ژنوتیپ‌ها به ژنوتیپ ایده‌آل بودند و بنابراین به‌ عنوان مطلوب‌ترین ژنوتیپ‌ها شناخته شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of agronomic traits and yield stability in several potato (Solanum tuberosum L.) genotypes

نویسندگان [English]

  • Mina Moghaddaszadeh-Ahrabi 1
  • Rasool Asghari Zakaria 2
  • Davoud Hassanpanah 3
  • Nasser Zare 4
1 PhD. Student, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, I.R. Iran,
2 Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, I.R. Iran
3 Research Staff, Horticulture Crops Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Centre, AREEO, Ardabil, Iran
4 Associate Prof. Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]

In this study, a total 15 potato (Solanum tuberosum L.) genotypes (11 potato hybrid clones with four control varieties including Caesar, Luca, Savalan and Agria), were evaluated during two cropping seasons in three different locations including Ardabil, Hamadan and Karaj, Iran based on randomized complete block design with three replications. During growth period and after harvesting, some of the characteristics were measured such as plant height, main stem number, tuber weight per plant, tuber number per plant, marketable tuber yield and tuber dry matter percent. The combined analysis of variance indicated that the effect of genotype for all the studied traits was highly significant (p < 0.01). The interaction effect for year×location (Y×L) was significant for all studied traits except for tuber number per plant. The interaction effect for genotype×year (G×Y) was significant for all studied traits except for main stem number per plant and tuber dry matter percent. The interaction effect for genotype×location (G×L) was highly significant for all studied traits (p < 0.01). The interaction effect for genotype×location×year (G×L×Y) was highly significant for tuber number per plant and plant height (p < 0.01). Cluster analysis divided 15 genotypes into three clusters. The first cluster consisted of hybrids G1 (clone 16-75), G3, (clone 15-75), G5 (clone 13-75) and G7 (clone 23-75). These hybrids had higher average marketable tuber yield, tuber weight per plant, tuber number per plant, tuber weight average, plant height and tuber dry matter percent than the remaining genotypes. Based on “which-won-where” view of the GGL biplot, G5 (clone 13-75) was desirable in environments HN (Hamadan), and KJ (Karaj), whereas G1 (clone 16-75) and G8 (Savalan) were favorable in environment AL (Ardabil). According to results, hybrids G5 (clone 13-75), G7 (clone 23-75) and G1 (clone 16-75) were near to the ideal genotype and could be regarded as desirable genotypes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agronomic traits
  • Cluster analysis
  • GGE biplot
  • Potato (Solanum tuberosum L.)